Numer umowy: UMO-2025/59/B/NZ9/00800
Przyznana kwota: 3 071 506,00 zł
Czas realizacji: 09.07.2026 – 08.07.2030
Nazwa projektu w ramach którego złożonego projekt: OPUS 30
Podmioty realizujące: Instytut Genetyki i Biotechnologii Zwierząt Polskiej Akademii Nauk (lider), Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie (partner), Instytut Zootechniki – Państwowy Instytut Badawczy (partner)
Kierownik: prof. dr hab. inż. Emilia Bagnicka
Opis:
Zakażenia lentiwirusem małych przeżuwaczy (Small Ruminant Lentivirus, SRLV) są szeroko rozpowszechnione na świecie i stanowią poważny problem w hodowli kóz ze względu na negatywny wpływ na zdrowie zwierząt oraz efektywność produkcji. Ze względu na ich znaczenie dla zdrowia zwierząt i gospodarki choroby wywoływane przez SRLV zostały uznane przez Światową Organizację Zdrowia Zwierząt (WOAH) za choroby podlegające obowiązkowi zgłaszania. Zapalenie stawów i mózgu kóz (Caprine Arthritis-Encephalitis, CAE) jest przewlekłą chorobą wywoływaną przez SRLV. Zakażenie może przez wiele lat przebiegać bezobjawowo lub powodować jedynie łagodne zmiany kliniczne, jednak u części zwierząt prowadzi do ciężkiej postaci choroby, której towarzyszy postępujące wyniszczenie organizmu oraz przewlekłe zmiany zapalne stawów, płuc i wymienia. Mimo wieloletnich badań nadal nie wiadomo, dlaczego u jednych zwierząt zakażenie rozwija się łagodnie, a u innych prowadzi do ciężkich objawów klinicznych.
Hipoteza badawcza zakłada, że podczas ciężkiego przebiegu zapalenia stawów i mózgu kóz powodowanego przez SRLV odpowiedź ogólnoustrojowa i lokalna wymienia jest silniejsza niż podczas łagodnego przebiegu co spowodowane może być różnicami w genotypie wirusa oraz odpowiedzi organizmu na infekcję na poziomie molekularnym.
Cel projektu:
Celem projektu jest poznanie mechanizmów molekularnych odpowiedzialnych za zróżnicowany przebieg zakażenia SRLV poprzez kompleksową analizę zmian zachodzących na poziomie genomu, transkryptomu, proteomu i epigenomu. Badania obejmą krew oraz tkankę wydzielniczą wymienia kóz zdrowych oraz zakażonych wirusem o łagodnym i ciężkim przebiegu choroby. Szczególna uwaga zostanie poświęcona mechanizmom epigenetycznym regulującym ekspresję genów, takim jak metylacja DNA, mikroRNA (miRNA) oraz długie niekodujące RNA (lncRNA), które mogą odgrywać kluczową rolę w odpowiedzi immunologicznej organizmu na zakażenie. Projekt obejmuje również określenie obciążenia wirusem oraz identyfikację jego genotypów, a następnie ocenę ich związku z nasileniem objawów klinicznych i zmianami molekularnymi zachodzącymi w organizmie gospodarza. Aby wyeliminować wpływ innych czynników zdrowotnych, wszystkie zwierzęta zostaną przebadane pod kątem współwystępujących chorób zakaźnych i pasożytniczych, a pobrany materiał zostanie poddany analizie histopatologicznej i funkcjonalnej.
Realizacja projektu pozwoli lepiej zrozumieć mechanizmy regulujące odpowiedź immunologiczną podczas przewlekłego zakażenia SRLV oraz określić rolę procesów epigenetycznych w rozwoju choroby. Uzyskane wyniki dostarczą nowych informacji o patogenezie CAE i mogą stanowić podstawę do opracowania nowych markerów diagnostycznych oraz strategii ograniczania skutków zakażenia w stadach kóz. Wart podkreślenia jest fakt, iż projekt wykorzystuje unikatowy model badawczy, integrujący analizy immunologiczne, genetyczne i epigenetyczne w celu wyjaśnienia mechanizmów odpowiedzi na zakażenie SRLV. Tak szerokie i interdyscyplinarne podejście nie było dotychczas stosowane w badaniach nad tą chorobą.