W Krajowej Wystawie Ras Rodzimych w Rudawce Rymanowskiej, która odbyła się w dniach 28–30 sierpnia 2026 roku, uczestniczyło 24 wystawców, w tym dwóch prezentujących po dwa gatunki zwierząt. Wydarzenie zgromadziło hodowców rodzimych ras zwierząt gospodarskich i stało się przestrzenią prezentacji ich dorobku, wymiany doświadczeń oraz upowszechniania wiedzy o ochronie zasobów genetycznych.

Rodzime rasy na wystawie

Wystawcy zaprezentowali następujące rasy, odmiany i rody zwierząt:

• bydło (8 szt.): polskie czerwone (2 szt.), polskie czerwono-białe (2 szt.), polskie czarno-białe (2 szt.) i białogrzbiete (2 szt.);
• konie (8 szt.): klacze (6 szt.) rasy konik polski, huculska, śląska, wielkopolska i zimnokrwiste w typie sokólskim i sztumskim oraz ogiery (2 szt.) rasy małopolskiej i wielkopolskiej;
• owce (20 szt.): wrzosówka, olkuska, świniarka, cakiel podhalański, polska owca pogórza i czarnogłówka – po dwie maciorki i jednym tryku z każdej rasy;
• kozy rasy karpackiej (15 szt.), sandomierskiej (3 szt.) i kazimierzowskiej (3 szt.);
• króliki popielniańskie białe (2 szt.);
• pszczoły kraińskie (1 ulik pokazowy).

W sumie podczas Wystawy zaprezentowano 59 sztuk zwierząt oraz pokazowy ul z pszczołami kraińskimi.

Ocena kóz karpackich i uroczysty pokaz zwierząt

Drugiego dnia odbyła się ocena kóz karpackich. Komisja w składzie: prof. dr hab. Jędrzej Krupiński, prof. dr hab. Sylwester Świątkiewicz oraz dr hab. Aldona Kawęcka, prof. IZ PIB, dokonała oceny prezentowanych zwierząt oraz wyboru czempiona i wiceczempiona Wystawy. Tytuł Czempiona Wystawy otrzymała koza nr PL209000399194, pochodząca z hodowli Pana Grzegorza Sieńko. Tytuł Wiceczempiona Wystawy przyznano kozie nr PL200002527158 z Zakładu Doświadczalnego Instytutu Zootechniki PIB w Odrzechowej. Następnie odbył się uroczysty pokaz zwierząt ras rodzimych, który poprowadziła dr inż. Agnieszka Chełmińska.

Uroczystego otwarcia wydarzenia dokonał Dyrektor Instytutu Zootechniki – Państwowego Instytutu Badawczego, dr inż. Tomasz Jacek, który powitał hodowców, zaproszonych gości oraz wszystkich uczestników zgromadzonych podczas Wystawy. Na ringu zaprezentowano bydło, konie, owce oraz kozy. Zwierzęta futerkowe oraz pszczoły przedstawiono na przygotowanych stanowiskach ekspozycyjnych. Koordynatorzy Instytutu Zootechniki PIB ds. ochrony zasobów genetycznych poszczególnych gatunków zwierząt kolejno przedstawiali historię, charakterystykę oraz znaczenie poszczególnych ras, a także prezentowali hodowców uczestniczących w Wystawie. Pokaz cieszył się dużym zainteresowaniem publiczności i zgromadził liczne grono widzów. Był również okazją do przybliżenia szerokiemu gronu odbiorców znaczenia ochrony rodzimych ras zwierząt gospodarskich oraz pracy hodowców zaangażowanych w zachowanie cennych zasobów genetycznych. W trakcie pokazu głos zabrał pan Jacek Chmielewski z Departamentu Dopłat Bezpośrednich Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który przybliżył sprawy związane z płatnościami do ras rodzimych w ramach środków Wspólnej Polityki Rolnej.

Instytut Zootechniki PIB – wiedza, doradztwo i spotkania z hodowcami

W trakcie trwania Wystawy stoisko Instytutu Zootechniki PIB odwiedził Marcin Tomaszewski, Dyrektor Departamentu Transferu Wiedzy i Spraw Społecznych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Na stoisku Instytutu pełnili dyżury Koordynatorzy programów ochrony zasobów genetycznych zwierząt, krórzy udzielali odwiedzającym informacji dotyczących poszczególnych ras rodzimych, zasad ich ochrony, a także możliwości uzyskania wsparcia finansowego w ramach programów ochrony zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich.

Stoisko Instytutu stanowiło również miejsce bezpośrednich spotkań z hodowcami, wymiany doświadczeń oraz rozmów dotyczących bieżących problemów i perspektyw hodowli rodzimych ras zwierząt.

Najlepiej przygotowane zwierzęta do Wystawy

Podczas wydarzenia Komisja w składzie: dr hab. Aldona Kawęcka, prof. IZ PIB, dr inż. Jacek Sikora, dr inż. Anna Majewska, dr inż. Grażyna Polak oraz mgr inż. Lucyna Bobak dokonała wyboru najlepiej przygotowanych zwierząt do Wystawy w obrębie gatunku:

Lp.	Gatunek	Rasa/Ród/Płeć	Hodowca (właściciel)	Nr kat.
1	Kozy	koza rasy sandomierskiej PL 200002248794	Paweł Wilkus	79
2	Owce	tryk rasy cakiel podhalański PL100033225774	Marcin Misiura	46
3	Bydło	krowa rasy białogrzbietej JOLA PL005372144857	Wojciech Pawłowski	5
4	Konie	klacz zimnokrwista w typie sztumskim GWIEZDNA 616010570112920	Bartłomiej Bajorek	23

Statuetki wraz z dyplomami dla czempiona i wiceczempiona oraz za najlepiej przygotowane zwierzęta do Wystawy, a także dyplomy uczestnictwa dla hodowców ras rodzimych, zostały wręczone w niedzielę 30 sierpnia 2026 roku.

Wyróżnienia wręczyli: dr inż. Tomasz Jacek, Dyrektor Instytutu Zootechniki PIB, dr inż. Władysław Brejta, Prezes ZD IZ PIB Odrzechowa Sp. z o.o. oraz Jacek Chmielewski z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Nagrody dla młodych hodowców

Drugiego dnia Wystawy odbyło się również wręczenie nagród dla młodych hodowców. Nagrody ufundowane przez Instytut Zootechniki PIB wręczył dr inż. Tomasz Jacek, Dyrektor Instytutu Zootechniki PIB.

Spotkanie hodowców i wydarzenia towarzyszące

Wystawie towarzyszyły stoiska promocyjne z produktami uzyskiwanymi od ras rodzimych, tj. sery krowie i kozie oraz mydełka i szampony z mlekiem klaczy sztumskich.

W sobotni wieczór odbyło się spotkanie hodowców ras rodzimych z Dyrektorem Instytutu Zootechniki PIB oraz koordynatorami i pracownikami zaangażowanymi w organizację Wystawy. Spotkanie przebiegło w bardzo miłej i serdecznej atmosferze i było okazją do bezpośrednich rozmów, wymiany doświadczeń oraz wspólnej dyskusji na temat hodowli i ochrony rodzimych ras zwierząt gospodarskich. Spotkanie stworzyło przestrzeń do swobodnej wymiany opinii i wzajemnego poznania się, a jego przyjazna atmosfera sprzyjała budowaniu dobrych relacji pomiędzy hodowcami a przedstawicielami Instytutu. Tradycyjnie odbył się „Wieczór hodowcy” organizowany przez Zakład Doświadczalny w Odrzechowej, a odwiedzający mogli również podziwiać pokaz sztucznych ogni.

Konkurs plastyczny i lekcja bioróżnorodności dla dzieci

W sobotę 29 sierpnia przeprowadzono tradycyjnie „Konkurs plastyczny dla dzieci”, który polegał na rysowaniu zwierząt gospodarskich ras rodzimych. W konkursie wzięło udział 56 dzieci w wieku do 14 lat. Komisja w składzie: prof. dr hab. Dorota Kowalska, dr hab. Aldona Kawęcka, prof. IZ PIB, prof. dr hab. Sylwester Świątkiewicz oraz dr inż. Marta Pasternak-Chorosz przyznała nagrody w czterech kategoriach wiekowych: 3–5 lat, 6–8 lat, 9–11 lat oraz 12–14 lat. W każdej kategorii wiekowej nagrodzono po trzy prace. Ponadto wszystkie dzieci otrzymały nagrody pocieszenia. Nagrody wręczali dr inż. Tomasz Jacek, Dyrektor Instytutu Zootechniki PIB, oraz prof. dr hab. Dorota Kowalska.

Podczas oceny prac przez Komisję wybrani pracownicy Zakładu Ochrony Bioróżnorodności Zwierząt Gospodarskich i Hodowli Koni przeprowadzili dla zgromadzonych dzieci lekcję na temat bioróżnorodności. Uczestnicy mieli okazję poszerzyć swoją wiedzę na temat różnic między gatunkami i rasami oraz zrozumieć, dlaczego ochrona różnorodności biologicznej jest tak ważna.

Wszystkim zwiedzającym umilały czas występy zespołów muzycznych, liczne degustacje oraz tzw. „Ścieżka Huculska”. Swoją bogatą ofertę handlową prezentowały również firmy działające w sektorze rolno-spożywczym.

Ochrona rodzimych ras – wspólna odpowiedzialność

Krajowa Wystawa Ras Rodzimych w Rudawce Rymanowskiej była ważnym wydarzeniem promującym polskie rodzime rasy zwierząt gospodarskich oraz dorobek ich hodowców. Udział Instytutu Zootechniki PIB w wydarzeniu przyczynił się do upowszechniania wiedzy na temat wartości rodzimych zasobów genetycznych, znaczenia ich ochrony oraz roli hodowców w zachowaniu różnorodności biologicznej zwierząt gospodarskich.