W dniach 8–10 września 2026 roku Karpacz ponownie stał się miejscem jednej z najważniejszych debat społeczno-gospodarczych w Europie Środkowej. Podczas XXXV Forum Ekonomicznego przedstawiciele administracji publicznej, nauki, biznesu, samorządów, organizacji społecznych oraz eksperci z wielu krajów rozmawiali o wyzwaniach, które będą kształtować gospodarkę, bezpieczeństwo, rozwój technologiczny i przyszłość Europy.
Instytut Zootechniki – Państwowy Instytut Badawczy uczestniczył w XXXV Forum Ekonomicznym jako Partner Instytucjonalny wydarzenia, aktywnie włączając się w debatę dotyczącą przyszłości polskiego i europejskiego rolnictwa, produkcji zwierzęcej, bezpieczeństwa żywnościowego oraz konkurencyjności sektora rolno-spożywczego.
Tegoroczna edycja Forum odbywała się pod hasłem „Architektura nowego porządku – stabilność w czasach zmian”. Wydarzenie stworzyło przestrzeń do rozmów o przemianach geopolitycznych i gospodarczych, bezpieczeństwie energetycznym i żywnościowym, innowacjach, nowych technologiach, polityce regionalnej oraz wyzwaniach stojących przed europejskim rolnictwem.
Udział Instytutu w Forum był okazją do przedstawienia perspektywy nauki oraz podkreślenia znaczenia badań, hodowli zwierząt, ochrony zasobów genetycznych i rozwoju innowacyjnych technologii dla przyszłości europejskiego sektora żywnościowego.
Tradycja i rynek – przyszłość europejskiego przetwórstwa żywności
Jednym z najważniejszych punktów udziału Instytutu Zootechniki PIB w Forum była debata, która odbyła się 10 września 2026 roku, zatytułowana „Tradycja i rynek – przyszłość europejskiego przetwórstwa żywności”. Partnerem debaty był Instytut Zootechniki – Państwowy Instytut Badawczy.
Spotkanie pozwoliło wskazać najważniejsze kierunki, które w kolejnych latach będą miały znaczenie dla konkurencyjności europejskiego sektora rolno-spożywczego. W centrum znalazły się jakość i bezpieczeństwo żywności, rozwój innowacji, znaczenie nauki, regionalne dziedzictwo, przyszłość gospodarstw rodzinnych oraz miejsce europejskiego rolnictwa na globalnym rynku.
W debacie udział wzięli:
- dr inż. Tomasz Jacek – Dyrektor Instytutu Zootechniki – Państwowego Instytutu Badawczego,
- Bogdan Bartnicki – Przewodniczący Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego,
- Witold Wróbel – Culinary Heritage Europe,
- dr hab. Marek Wigier, prof. IERiGŻ-PIB – Dyrektor Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowego Instytutu Badawczego,
- Jan Wiesław Duda – Radny Sejmiku Województwa Małopolskiego, Przewodniczący Komisji Środowiska i Bezpieczeństwa Publicznego.
Debatę moderował dr Szymon Sikorski – Pełnomocnik Rektora Uniwersytetu Rolniczego im. Hugona Kołłątaja w Krakowie.
Produkty regionalne będą musiały stać się silnymi markami
Jednym z najważniejszych wniosków płynących z debaty było przekonanie, że przyszłość produktów regionalnych i tradycyjnych nie może ograniczać się wyłącznie do ich obecności podczas jarmarków, festiwali czy wydarzeń kulinarnych. Produkty regionalne będą musiały coraz skuteczniej funkcjonować na rynku, budować rozpoznawalne marki, zwiększać skalę sprzedaży i docierać do nowych grup konsumentów. Samo posiadanie produktu o wysokiej jakości i silnym związku z tradycją nie wystarczy – konieczne będzie stworzenie wokół niego spójnej historii, profesjonalnej promocji oraz stabilnych kanałów sprzedaży.
Coraz większą rolę będą odgrywać współpraca pomiędzy producentami, krótkie łańcuchy dostaw, sprzedaż internetowa, gastronomia oraz turystyka kulinarna. Tradycja będzie więc musiała być postrzegana nie tylko jako element dziedzictwa kulturowego, ale również jako realny potencjał gospodarczy i przewaga rynkowa.
Jakość zamiast wyłącznie konkurencji cenowej
Kolejnym ważnym wnioskiem była potrzeba określenia miejsca europejskiego rolnictwa w warunkach coraz silniejszej konkurencji międzynarodowej, również w kontekście relacji gospodarczych Unii Europejskiej z państwami Mercosur. Europa nie będzie mogła budować swojej pozycji wyłącznie na skali produkcji i cenie.
Jej przewagą będą musiały stać się przede wszystkim jakość, bezpieczeństwo, wysokie standardy produkcji i wiedza naukowa. Coraz większe znaczenie będą miały postęp genetyczny, zdrowotność stad, dobrostan zwierząt, efektywność żywienia, ograniczanie oddziaływania produkcji na środowisko oraz pełna identyfikowalność pochodzenia żywności.
W takim modelu szczególną rolę będą musiały odgrywać instytuty badawcze i jednostki naukowe, których zadaniem będzie nie tylko prowadzenie badań, ale przede wszystkim dostarczanie rozwiązań możliwych do zastosowania bezpośrednio w praktyce hodowlanej i produkcyjnej.
Istotnym wnioskiem była również potrzeba dalszego wzmacniania ochrony rodzimych ras zwierząt gospodarskich. Zachowanie różnorodności genetycznej będzie odgrywać coraz większą rolę nie tylko w ochronie dziedzictwa, ale również w budowaniu odporności systemu produkcji żywności, bezpieczeństwa biologicznego oraz zachowaniu zasobów, które mogą okazać się kluczowe wobec przyszłych zmian klimatycznych, środowiskowych i gospodarczych.
Rasy rodzime będą mogły jednocześnie stanowić podstawę produkcji żywności o wysokiej wartości dodanej. Ich powiązanie z określonym regionem, tradycyjnymi metodami chowu i lokalnym przetwórstwem daje możliwość tworzenia produktów wyróżniających się na coraz bardziej konkurencyjnym rynku.
Gospodarstwa rodzinne będą musiały zachować swoje miejsce w europejskim rolnictwie
Proces koncentracji ziemi i produkcji rolnej będzie postępował, dlatego jednym z istotnych wyzwań stanie się znalezienie równowagi pomiędzy ekonomiczną efektywnością gospodarstw a zachowaniem rolnictwa rodzinnego.
Przyszła polityka rolna będzie musiała uwzględniać zarówno konkurencyjność i opłacalność produkcji, jak również znaczenie gospodarstw rodzinnych dla struktury społecznej obszarów wiejskich.
Gospodarstwa rodzinne nadal będą pełnić znacznie szerszą funkcję niż wyłącznie produkcyjna. Będą odpowiadać za utrzymanie aktywności gospodarczej na terenach wiejskich, zachowanie lokalnych społeczności, krajobrazu kulturowego oraz ciągłości produkcji rolnej.
Przyszłość europejskiego rolnictwa będzie więc wymagała równoczesnego uwzględnienia ekonomiki produkcji, konkurencyjności oraz społecznego znaczenia rolnictwa.
Tradycja będzie musiała generować wartość ekonomiczną
Dziedzictwo kulinarne i regionalne będzie miało przyszłość wtedy, gdy zostanie skutecznie połączone z rynkiem. Regionalna tradycja będzie musiała stawać się nie tylko przedmiotem ochrony i promocji, ale również źródłem konkretnej wartości dla producentów i lokalnych społeczności.
Większą rolę powinny odgrywać systemy oznaczeń geograficznych, konsorcja producentów, wspólne marki oraz sieci współpracy. Rozwój regionalnej gastronomii, turystyki kulinarnej, sprzedaży bezpośredniej i internetowej będzie pozwalał zwiększać wartość produktów i pozostawiać większą część dochodu w regionach, z których te produkty pochodzą.
Samo dokumentowanie tradycji nie wystarczy. Regionalne dziedzictwo będzie trzeba umiejętnie przekształcać w rozpoznawalną markę i konkretną wartość ekonomiczną, a jego znaczenie skutecznie komunikować konsumentom.
Nauka będzie musiała odgrywać kluczową rolę
Jednym z najmocniejszych wniosków dotyczących przyszłości sektora było znaczenie nauki i zaplecza badawczo-rozwojowego. Bez silnej nauki nie będzie możliwe budowanie nowoczesnego, bezpiecznego i konkurencyjnego rolnictwa.
Potencjał nauk rolniczych będzie musiał być systematycznie wzmacniany, a wyniki badań coraz szybciej przenoszone do praktyki hodowlanej i produkcyjnej. Rozwój europejskiego rolnictwa będzie w coraz większym stopniu zależał od zdolności do skutecznego wdrażania nowoczesnych rozwiązań technologicznych.
Dla Instytutu Zootechniki PIB szczególnie ważne pozostanie łączenie rozwoju nowych technologii z ochroną różnorodności biologicznej oraz zachowaniem zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich.
Konsument będzie musiał wiedzieć, za co płaci
Przyszłość europejskiej żywności będzie również zależała od sposobu komunikowania jej wartości konsumentom. Jakość surowca, sposób produkcji, pochodzenie produktu, bezpieczeństwo żywności, krótki łańcuch dostaw, tradycja oraz związek produktu z konkretnym regionem będą stanowić realną przewagę konkurencyjną tylko wtedy, gdy konsument będzie potrafił tę wartość rozpoznać.
Dlatego coraz większego znaczenia nabiorą edukacja, promocja i transparentna komunikacja. Konsumenci będą oczekiwali informacji nie tylko o składzie produktu, ale również o jego pochodzeniu, sposobie produkcji i drodze, jaką przebył od gospodarstwa do stołu. Systemy identyfikowalności i cyfrowe narzędzia przekazywania tych informacji będą więc odgrywać coraz większą rolę w budowaniu zaufania.
Europa nie wygra wyłącznie skalą produkcji
Najważniejszy wniosek płynący z debaty był jednoznaczny: Europa nie będzie w stanie wygrać globalnej konkurencji wyłącznie skalą produkcji i najniższą ceną.
Europejski model rolnictwa i przetwórstwa będzie musiał opierać swoją pozycję na wartościach, których nie da się sprowadzić wyłącznie do ceny produktu.
Jego przewagą będą musiały pozostać jakość i bezpieczeństwo żywności, innowacyjność, wysokie standardy produkcji, dobrostan zwierząt, identyfikowalność pochodzenia, wiedza naukowa oraz umiejętność wykorzystania regionalnego i kulinarnego dziedzictwa.
Połączenie tych elementów będzie pozwalało tworzyć produkty o wysokiej wartości dodanej, które będą mogły skutecznie konkurować zarówno na rynku europejskim, jak i światowym.
Instytut Zootechniki PIB w europejskiej debacie o przyszłości rolnictwa
Udział Instytutu Zootechniki – Państwowego Instytutu Badawczego w XXXV Forum Ekonomicznym w Karpaczu stworzył możliwość zaprezentowania znaczenia nauki dla rozwoju nowoczesnego sektora rolno-spożywczego oraz aktywnego udziału w dyskusji dotyczącej jednego z najważniejszych wyzwań przyszłości – zapewnienia bezpiecznej i wysokiej jakości żywności przy jednoczesnym zachowaniu konkurencyjności europejskiego rolnictwa.
Obecność Instytutu w gronie Partnerów Instytucjonalnych Forum była także okazją do podkreślenia znaczenia badań naukowych prowadzonych na rzecz hodowców, producentów, przetwórców i konsumentów.
Wnioski płynące z debat w Karpaczu wskazują, że przyszłość europejskiej żywności będzie wymagała łączenia tradycji z nowymi technologiami, ochrony zasobów genetycznych z postępem hodowlanym, lokalności z obecnością na międzynarodowych rynkach oraz nauki z praktyką gospodarczą.
To zdolność do łączenia tych obszarów będzie decydowała o tym, czy europejskie rolnictwo i przetwórstwo zachowają konkurencyjność w kolejnych latach.
Więcej informacji o Forum Ekonomicznym: https://www.forum-ekonomiczne.pl/
