W dniach 18–20 maja 2026 roku, w Sassari (Sardynia), odbyło się spotkanie Grup Roboczych, działających w ramach Europejskiego Regionalnego Punktu Kontaktowego ERFP.
Głównym zadaniem ERFP jest ułatwienie współpracy oraz wymiana doświadczeń między krajami europejskimi odnośnie ochrony zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich, wynikających z realizacji Globalnego Planu Działań FAO.
Spotkanie odbywało się w ramach trzech grup roboczych: ds. ochrony in situ, ochrony ex situ oraz dokumentacji i informacji. W poszczególnych zespołach zaangażowane były: dr inż. Agnieszka Chełmińska (GR ds. ochrony in situ), dr inż. Ewa Sosin (przewodnicząca GR ex situ) oraz mgr inż. Beata Smulska (GR ds. dokumentacji i informacji).
W poszczególnych Grupach Roboczych omawiano najważniejsze zagadnienia związane z ochroną zasobów genetycznych zwierząt, w tym:
Grupa in situ
- Omówiono działanie ad hoc, obejmujące zagadnienia związane z rolą zwierzęcych zasobów genetycznych w zarządzaniu krajobrazem oraz usługach ekosystemowych.
- Dyskutowano nad uwzględnieniem zarządzania i ochrony zasobów genetycznych zwierząt w przepisach krajowych.
- Porównano zakres realizacji ochrony in situ w różnych krajach.
- Omówiono działania w sytuacjach kryzysowych, związanych z zagrożeniem epizootycznym, dedykowanych rasom zagrożonym wyginięciem.
- Wypracowano plan pracy na lata 2026–2027 oraz założenia integracji podejścia in situ i ex situ w ochronie zasobów genetycznych.
Grupa ex situ
- Przedstawiono najnowsze informacje dotyczące ochrony ex situ w poszczególnych krajach, w tym przedstawiono postęp w budowaniu ochrony ex situ i tworzeniu krajowego banku genów w Grecji, a także sukces w ratowaniu hiszpańskiej rasy bydła Cárdena Andaluza.
- Przedstawiono obecny stan rozwoju europejskiej sieci banków EUGENA, a także możliwości włączenia kolejnych banków do sieci.
- Omówiono postęp w ramach rozpoczętego w tym roku działania ad hoc dotyczącego definicji genbanków ex situ in vivo w EUGENIE.
- Przedstawiono przyjęte działania ad hoc dotyczące postępów w technologii mrożenia materiału reprodukcyjnego pozyskiwanego od świń i koni, a także rozwoju baz danych genomicznych dla genbanków.
- Omówiono nowoczesne biotechniki związane z pozyskiwaniem materiału reprodukcyjnego postmortem, a także pozyskiwaniem materiału od kogutów.
- Przedstawiono przebieg postępowania i konieczność wzmocnienia ochrony ras zagrożonych na Cyprze w obliczu kryzysu choroby zakaźnej – pryszczycy.
- Omówiono stan przygotowania banków genów na wypadek wystąpienia sytuacji kryzysowych, a także możliwości wzmocnienia banków genów na przykładzie sytuacji w Hiszpanii.
- Przedstawiono nowe hiszpańskie regulacje dotyczące wsparcia dla ras rodzimych oraz dyskutowano na temat płatności wspierających ochronę zasobów genetycznych zwierząt, w tym budowania kolekcji krajowych banków genów.
- Podsumowano stan realizacji priorytetów ustalonych dla Grupy Roboczej 2026/2027, określono nowe zadania oraz wskazano nowe działania ad hoc na rok 2027/2028.
Grupa ds. dokumentacji i informacji (Docu & Info)
- Porównano doświadczenia krajowe w zakresie gromadzenia danych oraz wymiany informacji o zasobach genetycznych zwierząt (AnGR), ze szczególnym uwzględnieniem DAD-IS – największej światowej bazy informacyjnej poświęconej tym zasobom.
- Omówiono tematy związane z ustaleniem zasad klasyfikacji ras transgranicznych.
- Przygotowano narzędzia w bazie DAD-IS do sporządzania corocznych raportów.
W ramach tej grupy odbyły się również warsztaty dla przedstawicieli krajów śródziemnomorskich, podczas których omówiono sytuację związaną z zagrożeniem pryszczycą oraz ospą owiec, a także postępowanie zalecane dla ras zagrożonych wyginięciem.
Spotkania Grup Roboczych ERFP były doskonałą okazją do wymiany informacji dotyczących zagadnień najważniejszych z punktu widzenia dalszego rozwoju ochrony zasobów genetycznych zwierząt w Europie tj. integracji ochrony in situ i ex situ, rozbudowy sieci genbanków EUGENA oraz przygotowania procedur i krajowych banków genów na sytuacje kryzysowe. Sytuacje te niestety coraz częściej stanowią poważne zagrożenie dla utrzymania zmienności genetycznej zwierząt gospodarskich.